Fakty i mity
- Szczepienia są potrzebne, by zapobiec nawrotom chorób zakaźnych
- Szczepienia są ważne nie tylko w dzieciństwie, ale przez całe życie
- Szczepienia wspierają profilaktykę chorób niezakaźnych, w tym nowotworów
- Szczepienia są bezpieczne, a ewentualne NOP mają najczęściej łagodny charakter
- Szczepienia wspierają walkę z antybiotykoopornością
- Szczepienia pozwalają uzyskać odporność bez ryzyka ciężkiego przebiegu choroby i jej powikłań
- Szczepionki zawierają składniki o potwierdzonym bezpieczeństwie
- Szczepienia skojarzone zapewniają ochronę przed wieloma chorobami w bezpieczny sposób
- Szczepionki budują odporność
- Osoby przewlekle chore powinny się szczepić
Wraz z ograniczeniem lub niemal całkowitym wyeliminowaniem niektórych chorób zakaźnych pojawia się pytanie, czy dalsze wykonywanie szczepień jest konieczne. Może się wydawać, że skoro dana choroba już nie występuje, szczepienia przestają być potrzebne. W rzeczywistości jest jednak odwrotnie – to właśnie dzięki ich kontynuacji możliwe jest utrzymanie tego efektu.
Eliminacja chorób takich jak polio, błonica czy tężec została osiągnięta dzięki wieloletnim, powszechnym programom szczepień. Oznacza to jednak, że patogeny odpowiedzialne za te choroby nie zawsze zostały całkowicie usunięte ze środowiska – w wielu przypadkach nadal mogą pojawiać się w innych częściach świata lub powrócić w wyniku spadku poziomu wyszczepialności.
Kluczowym elementem ochrony populacji jest tzw. odporność zbiorowiskowa, która wymaga utrzymania wysokiego odsetka osób zaszczepionych. Gdy liczba zaszczepionych spada, zwiększa się ryzyko ponownego pojawienia się chorób, które wcześniej były pod kontrolą.
Aktualna sytuacja epidemiologiczna pokazuje, że takie ryzyko jest realne. W Polsce w ostatnich latach obserwuje się wyraźny wzrost liczby zachorowań na choroby zakaźne, które wcześniej występowały sporadycznie. W 2024 roku odnotowano ponad 32 tysiące przypadków krztuśca, co stanowiło około 35-krotny wzrost w porównaniu do roku poprzedniego. Również liczba zachorowań na odrę znacząco wzrosła – z 36 przypadków w 2023 roku do około 279 w 2024 roku. Podobne trendy obserwowane są także w innych krajach europejskich.
Dane te wskazują jednoznacznie, że rezygnacja ze szczepień może prowadzić do powrotu chorób, które wcześniej udało się ograniczyć lub niemal wyeliminować. Utrzymanie wysokiego poziomu wyszczepialności jest więc kluczowe nie tylko dla ochrony pojedynczych osób, ale również dla bezpieczeństwa zdrowotnego całych społeczeństw.
Źródło: Rynek Zdrowia, Rezygnacja ze szczepień grozi powrotem chorób, które są już niemal zapomniane, Strona internetowa, dostęp: 27.04.2026, https://www.rynekzdrowia.pl/Serwis-Szczepienia/Rezygnacja-ze-szczepien-grozi-powrotem-chorob-ktore-sa-juz-niemal-zapomniane,186400,1018.html; Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Miechowie, Wzrost zachorowań na krztusiec, Strona internetowa, dostęp: 27.04.2026, https://www.gov.pl/web/psse-miechow/wzrost-zachorowan-na-krztusiec.